HUKUK VE VERGİ
Kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk
Güncellendi: · 2 dk okuma · Hazırlayan: KiraPakt editörlüğü
KISA CEVAP
1 Eylül 2023'ten bu yana kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (HUAK m. 18/B). Tek istisna, kiralananın İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümlerdir. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
Hangi uyuşmazlıklar kapsamda?
Kanun 'kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar' ifadesini kullanır. Bu nedenle kapsam geniştir:
- Tahliye davaları (ihtiyaç, yeni malik, tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar, temerrüt),
- Kira bedelinin tespiti ve uyarlanması,
- Kira alacağı ve depozito iadesi,
- Evdeki hasar ve onarım masrafı tartışmaları.
İstisna: ilamsız icra yoluyla tahliye
Kiralananın İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler arabuluculuk zorunluluğunun dışındadır. Kira borcu nedeniyle tahliye talepli icra takibi veya yazılı tahliye taahhüdüne dayalı icra takibi bu nedenle doğrudan başlatılabilir.
Başvuru nasıl yapılır?
- Yetkili adliyenin arabuluculuk bürosuna başvurulur; hangi adliyenin yetkili olduğunu büroya veya bir avukata sorabilirsiniz.
- Büro listeden bir arabulucu görevlendirir ve taraflar toplantıya çağrılır.
- Taraflar kendileri, kanuni temsilcileri veya avukatlarıyla katılır.
- Süreç bir anlaşma belgesi veya anlaşamama tutanağıyla biter.
Yargıtay kararlarında, başvurunun dava açma hakkı doğduktan sonra yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Örneğin ihtiyaç sebebiyle tahliyede, dava süresi başlamadan çok önce yapılan başvuru dava şartını karşılamayabilir.
Anlaşırsanız
Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliğinde belge sayılır. HUAK m. 18/B, taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde bu şerhin alınmasını zorunlu tutar ve belgenin taşınmazla ilgili kanuni sınırlamalara uygun düzenlenmesini ister.
Anlaşamazsanız
Son tutanak, açılacak davada dava dilekçesine eklenir. Arabuluculuk sürecinde geçen süre, kira uyuşmazlıklarındaki dava açma sürelerinin hesaplanmasında dikkate alınacak şekilde düzenlenmiştir; yine de süreleri kaçırmamak için başvuruyu erken ama hak doğduktan sonra yapın.
Sıkça sorulan sorular
- Depozito iadesi için de arabulucuya gitmek zorunlu mu?
- Evet. Depozito iadesi kira ilişkisinden kaynaklanan bir uyuşmazlıktır; dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.
- Karşı taraf toplantıya gelmezse ne olur?
- Arabulucu durumu son tutanağa yazar ve süreç sona erer; ardından dava açabilirsiniz. Haklı bir mazereti olmadan toplantıya katılmamanın yargılama giderleri bakımından sonuçları olabilir.
- Arabulucuda varılan anlaşma bağlayıcı mı?
- Evet. Anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi alındığında mahkeme kararı gibi icraya konulabilir. Taşınmazla ilgili anlaşmalarda bu şerhin alınması zorunludur.
Kaynaklar
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, Mevzuat Bilgi Sistemi(yeni sekmede açılır)
- Yargıtay kararı: kira davalarında dava şartı arabuluculuk (UYAP Mevzuat ve İçtihat)(yeni sekmede açılır)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, Mevzuat Bilgi Sistemi(yeni sekmede açılır)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez. Bilgiler 5 Kasım 2026 tarihindeki resmî kaynaklara dayanır; mevzuat ve tutarlar değişebilir.